เมื่อว่างงาน: มองหน้าสถานการณ์ให้ชัด แทนที่จะตกใจหรือแอบอ้อ
ว่างงาน คือการทดสอบที่หลายคนไม่พร้อม
ฉันเจอมากมายเกินไป—คนที่ว่างงานแล้วนั่งรอเอกสารโอนสัญญาจากบริษัทเดิมหมด หรือแอบคาดหวังที่บ้านว่ามีงานโทรมาหา หรือแย่กว่านั้น กลับบ้านแล้วเศร้าหมองหลายเดือนไปเลย ฉันไม่พูดเรื่องนี้เพื่อเสียดสี แต่เพราะเห็นตัวจริงว่าหลายคนแพ้ก่อนเข่าลงมัก เพียงเพราะไม่รู้ว่าต้องทำอะไร หรือคิดว่าทำไม่ได้ก็ปล่อยไป
ความจริงคือ การว่างงาน—หรือวิกฤตการจ้างงานดังเรียกกันในเชิงระบบ—นั้นเป็นสถานการณ์ที่ต้องจัดการอย่างสตปัญญา ไม่ใช่การนั่งรอหรือหลบไปทำอย่างอื่น การตอบสนองแรกในสัปดาห์แรกหลังจากรู้ว่าต้องออกจากงาน คือสิ่งที่จะกำหนด "ช่วงว่างงาน" ของคุณว่าจะยาวนานหรือสั้น ร้ายแรงหรือผ่านไปได้
ขั้นแรก: ยอมรับสถานการณ์และประเมินได้เร็ว
เมื่อรู้ว่าจะต้องออกจากงานแล้ว ระหว่าง 24 ชั่วโมงแรก ปฏิบัติสิ่งเหล่านี้ อย่าไปคิดว่า "ลองดูก่อน" หรือ "คิดทีหลัง":
- สรุปเงินเดือน บันทึกค่าใช้จ่ายรายเดือนของคุณ คุณต้องรู้ว่าตัวเองมีทรัพยากรกี่เดือนเพื่อหางานใหม่ได้อย่างสบายใจ บางคนมีสำรองเงินเดือนได้ 3 เดือน บางคนแค่ 1 เดือน สิ่งนี้จะส่งผลต่อคุณมากหากต้องรับงานเลือกไม่ได้
- สืบค้นสิทธิและเงินค่าตอบแทน เอกสารที่บริษัทต้องจ่ายให้ เบี้ยประกันสุขภาพ โบนัสที่ค้างไว้ หรือค่าชดเชยตามกฎหมาย อย่าปล่อยให้เสียไป
- ตรวจสอบใบของสัญญาจ้าง ประเมินว่าบริษัทให้เงินชดเชยครบถ้วนหรือไม่ มีอะไรผิดปกติไหม
ส่วนเรื่องจิตใจ—ยอมรับความรู้สึกซึ่งเศร้า โกรธ หรือพ่ายแพ้ก็ได้ แต่อย่าให้เป็นท่าทีของคุณต่อไป ระหว่าง 2-3 วันแรก อนุญาตให้ตัวเองสลาย แต่พอที่ก็เริ่มปัญญาใหม่
ข้อควรระวัง: กับดักที่หลายคนตกอย่างไร้สำนึก
ฉันต้องพูดถึงเรื่องนี้เพราะเห็นหนี้มากเกินไป—และเห็นคนว่างงานหมกมุ่นไปกับเรื่องที่จริงมันไม่จำเป็นจนถึงขนาด:
1. สภาวะของความสิ้นหวัง (Desperation Trap)
เมื่อนั่งไปหลายสัปดาห์ คนว่างงานเริ่มใจกล้วยตีความสัญญาณทั้งหมดเป็นโอกาส แม้ว่าจริงมันน่อย ผลคือ พูดคุยกับสถานที่ทำงาน (interviewer) ด้วยความเจอจริงและอืด ยังไม่ได้อะไร ก็ยอมแล้ว เงินน้อย ตำแหน่งไม่ดี สภาพแวดล้อมแปลกๆ สิ่งนี้มีหลายคนโดยไม่รู้ว่าเป็นอันตราย
กลวิธี: ตั้งมาตรฐานขั้นต่ำของงาน ก่อนออกไปพบคน เขียนลงกระดาษ 3 สิ่งที่ไม่ยอมแพง อย่างเช่น "ไม่ยอมงานที่ต้องทำนอกเวลามากกว่า 20 ชั่วโมงต่อสัปดาห์" หรือ "ไม่ยอมเลิกจ้างสุดทางหากมีตัวเลือกอื่น" มาตรฐานนี้จะเป็น "หมุด" ให้คุณสามารถบอก "ไม่" ได้
2. ความเขินอายจากการว่างงาน
คนไทยโดยเฉพาะสิ่งนี้นิยมซ่อนแม้กับครอบครัว บ่งบอกบาง หรือเล่นลิ้นกับเพื่อนว่า "ลงพื้นหัวจ้าง" ผลลัพธ์คือ ไม่ขอความช่วยเหลือ ไม่ติดต่อเครือข่าย ไม่ถามคนรู้จัก และปล่อยให้โอกาสหลุดลอย เพราะไม่อยากให้ใครรู้ว่ากำลังว่างงาน
ฉันบอกตรงๆ ว่า การว่างงานไม่ใช่เรื่องน่าอายกว่างานที่เลวร้าย สิ่งที่น่าอายคือการอยู่ในงานผิดตัวจ้างท่าไม่ถูกแล้วยังมั่งมี อย่างไรก็ตาม ฟังเสียงจากเพื่อน แม่ ป้า บางคนจะขูเข่า "แล้วงานไหน" หรือ "เหนื่อยเพราะอะไร" ดังนั้นให้เตียมคำพูดสั้นๆ เช่น "ผมจะหาที่เหมาะกับตัวเองมากกว่า" พอแล้ว
3. การเลือกงานแค่ดูเงินและตำแหน่ง
ช่วงว่างงาน หลายคนเล็งแต่เงิน—"ต้องสูงกว่างานเดิมอย่างน้อย"—แต่ลืมดูแรงที่จำเป็นต่อ: สภาพแวดล้อม ค่านิยมของบริษัท บอส ลักษณ์ของงาน ความอิ่มใจ ผลลัพธ์คือ งานใหม่มี "เงินดี" แต่ตัวเองไม่มีวันยิ้ม เข้าไปไม่ถึง 1 ปี ก็ต้องออกมาแล้ว และครั้งนี้จะว่างงานด้วยใจเสียเพิ่ม
ระวัง: เงินสูงไม่ใช่อาหารจิตใจของทุกคน บ้านเรา. คุณต้องถามตัวเองว่า "จะนั่งในที่นี้ได้นานเท่าไร?"
แนวทางปฏิบัติที่ได้ผล
เข้า "โหมดหางาน" ทันที
เมื่อรู้ว่าจะว่างงานแล้ว ภายใน 1 สัปดาห์ ต้องปฏิบัติแบบเต็มจำนวน:
- ปรับปรุง CV และ Portfolio ระยะนี้มี "เวลาว่าง" ให้เพียบ ใช้มันสำหรับตรวจสอบข้อมูลเก่า เพิ่มโครงการใหม่ เขียนประสบการณ์ให้ชัด อย่าปล่อยให้ CV ยัง CV เก่าแบบน้อย "ขนาดสิ่ง"
- ออนไลน์ให้ปรากฏตัว LinkedIn, Facebook Work, หรือเว็บเว้บสำเร็จรูป ไม่ต้องสวยมากแต่ต้องมี บางครั้งคนมองหาตัวเรา ถ้าหาไม่เจอก็เสียทันที
- ส่งใบสมัคร 3-5 ที่ต่อวัน (คุณภาพ ไม่ใช่ปริมาณ) ไม่ใช่ส่ง 100 ที่แล้วรอตั้งแต่เช้า แต่เลือกตำแหน่งที่มีเหตุผล แล้วเขียนจดหมายแนบสมัครให้ตรงไป
- ติดต่อเครือข่ายเก่า อดีตบอส เพื่อนร่วมงาน ผู้จัดการจากบริษัทอื่น ในจังหวัรชรหรือทีมเดิม พูดซื่อๆ ว่า "พอดีตอนนี้กำลังหางาน มีโอกาส/คำแนะนำไหม?"
ตั้งจุดหมายปลายทาง ไม่ใช่เพียงแค่หางาน
จาก Wikipedia เรารู้ว่า "Career Planning" คือขั้นตอนจำนวน เมื่อว่างงาน นี่คือช่วงที่ต้องทำ ไม่ใช่โฟกัสเพียงแค่ "หางาน" เพราะงานนี้คืออะไรก็ตา
แต่สิ่งที่ดีกว่าคือ ตั้งคำถามแบบยาวไกล: "ฉันอยากเป็นอะไรใน 3 ปีข้างหน้า?" งานนี้นั่นจะนำฉันไปทางไหน? ฉันต้องเพิ่มทักษะอะไร? เมื่อมีเป้าหมายชัด ตัวเลือกก็จะชัดขึ้น และการตัดสินใจว่าจะรับงานนี้หรือไม่ก็ง่ายขึ้น
ใช้เวลาว่างเพื่อพัฒนา
หากว่างงาน 1-2 เดือน ไม่ใช่ว่าต้องนั่งบ้านเสียเวลา เรียนแทรก (แม้แต่ฟรี), อ่านหนังสือ, ฟังพอดแคส ประเมินตัวเอง หรือแม้แต่ออกกำลังกาย เวลาที่ใช้อย่างสมควรตอนนี้จะเป็น "ประเมินตัวเอง" ที่มีมูลค่าต่อความก้าวหน้า ไปอ่านกรณีศึกษา: วิธีพัฒนา Soft Skills เพื่อความก้าวหน้าในงาน – จากสตาฟธรรมดาสู่ผู้นำทีม เพื่อดูว่าตัวเองต้องเพิ่มเติมอะไร
ตัวอย่างจริงที่เห็น
ลูกน้องของฉันเคยว่างงาน 3 เดือน ครอบครัวกดดัน "ทำไมยังหาไม่เจอ" เขาอึกอัก แต่วันที่ 2 ของการว่างงาน เขาก็ตัดสินใจชัด: ไม่ยอมรับเงินแค่ 25,000 บาท (เท่าเดิม) เพราะเห็นว่ากำลังเป็นช่วงตลาดจ้างที่ต้องการคน เขาวางแผนจะหาที่ 30,000 ขึ้นไป พร้อมเงื่อนไขเพิ่มเติม
ว่างงาน 3 เดือนนั้น เขาก็:
- ส่งใบสมัครอย่างน้อย 3 ที่ทุกวัน (ไม่ใช่ปกดปกร)
- เรียน Google Ads และ Facebook Ads ผ่านคอร์สฟรี เพื่อเพิ่มพูนทักษะ
- ติดต่อ 10 บ้านของบอส/ผู้จัดการเก่า เลย 5 คนตอบกลับ 2 คนแนะนำตำแหน่ง
- จดบันทึกการกระทำ "ตามนี้มีประเมิน" ตัวเองว่า "ต้องการจังหวะการปล่อยอยากไป" ในเรื่องสัมภาษณ์
ปลายที่สุด เขาได้ 33,000 บาท พอใจ และสัญญาโครงการ "บอนัสพิเศษถ้าแจ้งเลขลูกค้าใหม่"
ก้าวแรกที่ใช้ "ยอมรับและประเมิน" + "ปัญญา" + "เสียเวลาปฏิบัติ" คำว่า "วิกฤต" ก็กลายเป็น "โอกาส" ไป
ความจริงที่อาจจะเจ็บใจนิด
ว่างงานเกิดขึ้นจากหลายอย่าง: บริษัทปรับโครงสร้าง, คุณไม่เหมาะสม, หรือแค่เรื่องบังเอิญ แต่สิ่งเดียวที่คุณควบคุมได้ คือ "ทำอะไรเมื่อมันเกิดขึ้น" ถ้าคุณนั่งรอโทษชะตา หรือโทษบริษัท โลกจะไม่เปลี่ยน เพียงแต่คุณ "ว่างงานนานขึ้น"
การจ้างงาน (Recruitment) คนไทย ตามสถิติ ประมาณ 45-60 วัน ถ้าคุณทำอย่างที่บอก "ถือว่าดี" ส่วนถ้า "ทำแตกต่าง" ก็อาจ 30 วัน หรือ 90 วัน ขึ้นอยู่กับตัดสินใจ
ขอท้ายด้วย
ว่างงาน ไม่ได้มี "วิธีหนึ่ง" ที่ถูก บ้านคนเพื่ออีกสิ่ง ถ้าบ้านเรามีสำรอง 6 เดือน เราอาจเลือกได้สูง ถ้ามีแค่ 1 เดือน ก็ต้องยืดหยุ่น แต่สิ่งหนึ่งที่จริง "ใช้ได้ทุกคน" คือ—อย่าปล่อยเวลา อย่าซ่อน และอย่าแพ้อารมณ์
ความว่างงานเป็นรอยหยักเล็กๆ ไม่ใช่หมู่บ้านสิ้นชีพ นี่ขึ้นอยู่กับคุณว่าจะมอง "จาก" มันหรือ "ผ่าน" มัน
