เคล็ด(ไม่)ลับ การสร้างเครือข่ายสายอาชีพที่ไม่ใช่เพียงแค่การเก็บนามบัตร
แล้วที่คุณทำอยู่นั้นเป็นการสร้างเครือข่ายจริง ๆ หรือแค่เก็บสติกเกอร์ชื่อ?
คำว่า "networking" หรือการสร้างเครือข่ายสายอาชีพ ได้กลายเป็นคำที่บูมในที่ทำงานไทย แต่ส่วนใหญ่คนยังเข้าใจมันผิด หลายคนนึกว่าต้องไปห้อมหน้าอยู่ที่งานเลี้ยงแต่ง กลับบ้านมีสติกเกอร์ชื่อหลายใบ แล้วจะเรียกว่า "networking สำเร็จ" ได้นั่นหรือ?
จริงๆ แล้ว การสร้างเครือข่ายที่มีประสิทธิผลนั้นกลับกันเลย มันไม่ใช่เรื่องขนาดหรือจำนวน แต่เป็นเรื่องคุณภาพและความตั้งใจที่จริงจัง คุณต้องเข้าใจว่า "เครือข่าย" ของคุณจริง ๆ คือทรัพยากรสำหรับอาชีพที่สำคัญพอๆ กับประสบการณ์ที่อยู่ในเรซูเมของคุณ
ทำไมเครือข่ายถึงไม่ได้เป็นเพียงการแลกสติกเกอร์ชื่อ?
มีสาเหตุหลายอย่างที่ทำให้เครือข่ายที่แท้จริงแตกต่างจากการไปพูดจาหน้ากว้างกับคนแปลกหน้า:
- ค่าแลกเปลี่ยนที่แท้จริง – เมื่อคุณสร้างเครือข่ายที่ดี ทุกฝ่ายต้องได้กำไร ไม่ว่าจะเป็นความรู้ การแนะนำงาน หรือแม้แต่เพียงข้อมูลที่เป็นประโยชน์ ถ้าคุณลองคิดดู จะพบว่าที่ 80% ของการหางานสำเร็จนั้นมาจากคนที่คุณรู้จักจริงๆ ไม่ใช่ Job portal
- ความไว้วางใจต้องสร้างขึ้นมา – ไม่สามารถหลอกลวงได้ หากคุณปรากฏตัวแล้วหายไป หรือรับปากแล้วไม่ทำตามคำเมื่อคุณได้งาน เครือข่ายนั้นจะพังเสียหมดแทนที่จะเติบโต
- ระยะเวลาสำคัญ – เครือข่ายที่มีคุณค่าต้องใช้เวลาสร้าง คุณไม่สามารถเร่งได้โดยการไปห้อมหน้าในกิจกรรมเดือนนี้ซ้ำๆ สัปดาห์ละหลายครั้ง
เริ่มจากที่ไหน? คำตอบอยู่ในตัวตนของคุณ
ส่วนใหญ่คนมักจะลืมว่า เครือข่ายที่ดีที่สุดมักเริ่มจากตัวตนของตัวคุณเอง กล่าวคือ:
- บ้านเดิมของคุณ – เพื่อนร่วมสาขา อาจารย์ ผู้บังคับบัญชาเก่า เหล่านี้เป็นเครือข่ายธรรมชาติที่อยู่ใจกลางเดิมแล้ว แต่คุณต้อง "บำรุง" ความสัมพันธ์นี้ให้ต่อเนื่อง ไม่ใช่คิดถึงแล้วไป message บอก "ผมหางานอยู่นะ" ไม่เช่นนั้นจะดูเหมือนใช้ประโยชน์เท่านั้น
- สมาชิกในสายงานตัวเอง – ถ้าคุณอยู่ IT มีทีมงานหรือเพื่อนร่วมอุตสาหกรรม ที่นี่คือแหล่งเรียนรู้และการพัฒนาตัวเองที่สำคัญ
- ที่ทำงานปัจจุบัน – บางคนมักมองข้าม แต่สหายร่วมงาน มี potential มากในการช่วยกันในอนาคต
กลยุทธ์เชิง (จริงๆ) ในการสร้างเครือข่าย
ถ้าคุณตัดสินใจจะทำเครือข่ายอย่างจริงจัง ลองทำตามนี้:
1. ให้ค่า มากกว่ารับ
นี่อาจเป็นประเด็นที่ขัดกับสัญชาตญาณของหลายคน แต่พูดจริงๆ คนที่สามารถ "ให้ค่า" ต่อเครือข่ายนั้นจะจำได้นานกว่า เช่น:
- แนะนำคนดี ๆ ให้เพื่อน
- แบ่งปันข้อมูล หรือบทความที่มีประโยชน์
- ช่วยเหลือแล้วลืมไป ไม่จำต้องคาดหวังที่จะได้รับตอบแทน
- ถ้าเพื่อนของคุณมีปัญหาในงาน ลองช่วยแนะนำ หรือหาข้อมูลเพิ่มเติม
2. เลือก "ความลึก" มากกว่า "ความกว้าง"
คุณต้องเลือกว่าต้องการเครือข่าย 100 คนที่ไม่รู้จักจริง หรือ 15 คนที่สามารถเชื่อถือได้จริงๆ คำตอบคือ 15 คนนั้นมีมูลค่าหนึ่งแสนเท่า ทำไม? เพราะคนเหล่านั้นจะเป็นคนที่พูดถึงคุณในทางบวกเมื่อมีโอกาส ไม่ใช่แค่รู้จักชื่อเท่านั้น
3. ติดต่อเป็นประจำแต่ "ธรรมชาติ"
นี่คือจุดที่หลายคนทำผิด คุณไม่ต้องส่ง message ว่า "สวัสดีครับ ผมอยากติดต่อสัมพันธ์กับคุณ" แบบตั้งตัวเกร็ง ลองทำแบบนี้แทน:
- เห็นว่าเพื่อนโพสต์เรื่องที่น่าสนใจ ลองแสดงความคิดเห็น หรือส่ง message พูดถึงมัน
- ถ้าอ่านบทความที่เกี่ยวข้องกับอาชีพของเพื่อน ส่งให้เขาหรือหญิงสาว แล้วพูดว่า "เหมือนว่านี่น่าสนใจสำหรับเธอ"
- เมื่อผ่านไปบ้าง ลองเชิญไปหาอาหารหรือกาแฟ เพื่อเล่าเรื่องเกี่ยวกับสิ่งที่ทำอยู่
4. เป็น "ใจดี" ก่อนที่จะขอ
บางคนไม่เข้าใจนี้ แต่การช่วยเหลืออื่นคนก่อนจะขอตัวเองนั้นสำคัญมาก ถ้าคุณลองคิดดู เมื่อมีคนที่เคยช่วยคุณมาแล้ว ขอตัวคุณ คุณจะรู้สึกอย่างไร? คำตอบคือ "ยินดี" ใช่ไหม?
ปัญหาเรื้อรังที่ทำให้เครือข่ายหายไป
มีเรื่องบางอย่างที่สามารถทำให้เครือข่ายของคุณพังลงได้ในเสี้ยววินาที ต้องระวัง:
- โพสต์เรื่องเมาทัวร์บน social media – คุณอาจคิดว่ามันสนุก แต่มันบอกถึงลักษณะของคุณมากกว่าสิ่งที่คุณคิด
- พูดจาล้ำลึกเกี่ยวกับบริษัท – แม้ว่าคุณโกรธ ไม่ว่าจะเป็น message เปิด หรือสนทนาส่วนตัว ข้อมูลลือสามารถแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็ว
- ลืมไปแล้ว "ให้ค่า" – ถ้าคุณเริ่มขอแต่ไม่เคยให้ เครือข่ายจะเห็นคุณเป็นคนใช้ประโยชน์
- ไม่รักษาความลับ – ถ้าเพื่อนคุยเรื่องส่วนตัว แล้วคุณไปเล่าให้คนอื่น ความไว้วางใจนั้นสิ้นสุดหมด
ตอนนี้ คุณอยู่ในสถานการณ์ไหน?
ถ้าคุณเพิ่งจบการศึกษา คุณมีเวลาสร้างเครือข่ายที่ดีจริงๆ อย่ารอจนกว่าจะหางานตกฮวบแล้วขอความช่วยเหลือ เพราะจะมาช้าไปแล้ว ถ้าคุณอยู่ครึ่งวัยอาชีพแล้ว นี่คือเวลาที่ดีที่สุดในการสร้างศูนย์กลางเครือข่าย ถ้าคุณเป็นผู้ชำนาญการแล้ว อาจถึงเวลาที่จะให้ค่าแก่คนรุ่นใหม่
อีกอย่างหนึ่งที่น่าสนใจคือ การสร้างเครือข่ายนั้นสามารถเชื่อมโยงไปสู่การพัฒนาทักษะอื่น ๆ ได้ ตัวอย่างเช่น เมื่อคุณสร้างเครือข่ายกับเหล่า manager หรือผู้บริหาร คุณจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับ การต่อรองเงินเดือนและสวัสดิการในยุคใหม่ ได้ด้วย
แล้วเมื่อคุณปล่อยให้เครือข่ายเสื่อมไป ต้องทำอย่างไร?
ถ้าคุณได้ตระหนักว่าเครือข่ายของคุณเสื่อมไปแล้ว หรือว่า คุณเพิ่งค้นพบว่าคุณไม่มีเครือข่ายมากมาย อย่าเฉพาะเจ้า ที่จะสร้างใหม่ไม่มีวันสายไป แต่ต้องทำด้วยอารมณ์ที่ถูกต้อง:
- ไม่ต้องรี่แรนเดียว message ถึง 50 คน พูดว่า "ผมอยากติดต่อ" คนจะรู้สึกว่าคุณกำลัง spam
- เริ่มจากคนที่คุณจริงใจมากที่สุด คิดว่าเพื่อนคนไหนที่คุณอยากพูดคุยจริง ๆ
- ขออภัยก่อน ถ้าเป็นคนที่คุณหายไปนาน อย่างไรก็ตาม จำไว้ว่า คนส่วนใหญ่เข้าใจชีวิต바 และรู้จักว่าบางครั้งความสัมพันธ์ก็หยุดช่วงระยะหนึ่ง
ลงท้ายด้วยคำถามที่ลึกซึ้ง
เมื่อทุกอย่างพูดหมดแล้ว คำถามที่ควรถามตัวเองคือ: เพื่อนของฉัน คิดว่าฉันเป็นคนแบบไหน? ถ้าพวกเขาถูกถามว่า "เพื่อน ๆ ของคุณถูกอีกคนทำอะไรให้เราด้วย" พวกเขาจะพูดอะไร?
เครือข่ายแท้จริง ก็คือสะท้อนของตัวคุณเอง เป็นการบอกเล่าเรื่องราวว่าคุณคิดอะไรเกี่ยวกับมูลค่าของเพื่อนคนอื่น และว่าคุณให้ความสำคัญเท่าไรกับพวกเขา ถ้าคุณเข้าใจเรื่องนี้ การสร้างเครือข่ายจะไม่เป็นเรื่องที่เหมือนเลี้ยงช้างของตัวเอง อีกต่อไปแล้ว มันจะกลายเป็นส่วนของชีวิตที่ธรรมชาติและมีคุณค่า
